آموزش زبان اصفهانی

14 07 2008

1.        مضاف و موصوف هميشه «ی» ميگيرند.                         
        در باغ←دری باغ           گل قشنگ←گلی قشنگ          آدم خوب←آدمی خوب

2.        «د» ماقبل ساکن به «ت» تبديل می‌شود.                         
        پرايد←پرايت                آرد←آرت

3.        «و» ساکن آخر کلمات به «ب» تبديل می‌شود.                  
        گاو←گاب

4.        اصولاً در هر کجا که کسره قشنگ باشد، فتحه بکار می‌رود و هر کجا فتحه کلمه را زيبا می‌کند، کسره بکار می‌رود.                     
        اَز←اِز                        قَفَس←قَفِس                بِزَن←بِزِن           فِشار←فَشار         حِيفِ←حَيفِس              مِعدَم←مَعدِم

5.        صدای «اُ» جايگاهی نداشته و به «او» تبديل می‌شود.           
        شُما←شوما                 کُجا←کوجا

6.        حرف «و» در قالب حرف ربطی به «آ» تبديل می‌شود.          
        من و تو و حسن←من آ تو آ حسن

7.        حرف «آ» به عنوان يک حرف ربط استفاده می‌شود.           
        من هَسَّم، آ بابامم هَسَّن

8.        ضمناً حرف «آ» به معنای «بعلاوه» هم بکار می‌شود.            
        2+3+4←2+3 آ 4

9.        حرف «آ» کاربردهای ديگری هم دارد. بعنوان مثال اگر کنار خيابون ماشين عجيب غريبی مشاهده کنيد: 
        اِ ماشينَ رو!←اِ ماشينآ!

10.  حرف «ه» در لهجه اصفهانی به نوعی نابود می‌شود.            
        بچه‌ها←بِچا                 گربه‌ها←گُربا               می‌جهد←می‌جِّد

11.  «ه» در آخر کلمات فعل گونه به «د» ساکن بدل می‌شود.      
        بِره←بِرِد                     بِشه←بِشِد

12.  «ه» گاهی اوقات به «ی» تبديل می‌شود.                          
        بهترِ←بِيتِرِس               گربهِ←گربِيِه                سرِ راهی است←سری رايِس

13.  «ه» گاهی اوقات به «ش» نيز تبديل می‌شود.                    
        بِهِش می‌گم←بِشِش می‌گم

14.  «ه» ممکن است به «و» نيز بدل شود.                             
        ما هم می‌آييم←ما وَم می‌يَيم

15.  به غير از اول شخص مفرد، حروف «خوا» به «خَ» تبديل می‌شود.     
        می‌خوای←می‌خَی

16.  در برخی افعال حرف «ی» به «اوی» بدل می‌شود.              
        می‌شنوی←می‌شنُوی      می‌گی←می‌گُوی

17.  «ی» ساکن وسط کلمه معمولاً تلفظ نشده و حرف قبل از آن کشيده خوانده می‌شود.   
        خير←خِر                    غيرممکن←غِرممکن

18.  اگر حرف اول کلمه «ب» يا «ن» و حرف سوم «ی» باشد، يک «ی» اضافه بعد از «ب» يا «ن» افزوده می‌شود.                              
        بگير←بيگير                 بشين←بيشين                                  ببين←بيبين       
        بريز←بيريز                  نمی‌خوام←نيمی‌خوام                        نميشه←نيميشِد

19.  حرف «س» در آخر لغات افزوده می‌شود.                        
        چه خبره؟←چه خَبَرِس؟                                  بسه←بَسِس

20.  اگر دو حرف «ی» کنار هم باشد، يکی از آنها حذف می‌شود. 
        بفرمايين←بفرماين                                               اينجايين←اينجاين

21.  حرف «س» در کلمه «پس» معمولاً حذف می‌شود.              
        پس تو کجايی؟←پَ تُ کوجای؟

22.  «و» ماقبل «ی» به «ف» تبديل می‌شود.                            
        ديوار←ديفال

23.  در لهجه‌های سوپراصفهانی، اصولاً «ج» و «د» به «ز» تبديل می‌شود.  
        گنبد←گُنبِز                 جوجه←زوزه                اينجا←اينزا

24.  در لهجه‌های هايپراصفهانی، تقريباً همه حروف به «ز» تبديل می‌شود!

25.  «ی» آخر کلمات حذف می‌شود.  
        چيزهای زيادی←چيزا زيادی                            بچه‌های محل←بِچا محل                  آدمای خوب←آدِما خُب

26.  اعراب «اِ» و پسوندهای «یِ» و «چی» برای تحقير بکار می‌رود.
        علی←علیِ                  علی←علی‌چی

27.  ساختار «دِ»+فعل+»دِ»                
        دِ بيا دِ                        دِ برو دِ                        دِ جَل باش دِ

28.  «آيا عالِم» به معنای «معاوم نيست».                               
        آيا عالِم بياد←معلوم نيست بياد

29.  «آيِدی داره» به معنای «جالبه».    
        آيِدی داره ايشون دارن به ما اينا رو ميگن!

30.  «جَخ» به معنای «تازه» (که گاهی اوقات با هم بکار برده می‌شود).   
        من جَخ رسيدم              من جَخ تازه رسيدم

31.  عبارت «اوی خره» که بسياری از جملات با آن آغاز می‌شود.
        اوی خره کوجا بودی؟

32.  کلمه «سيزده» که «سينزَ» خوانده می‌شود يا «نوزده» که «نونزَ» خوانده می‌شود!

33.  فعل زيبای «اسِدَم» که می‌شود گفت کلمه «گرفتم» را داغون کرده است و صرف آن به اين صورت است. 
        اسدم – اسدی – اسد – اسديم – اسديد – اسدند (يا اينا بسون)

34.  کلمه «مغازه» که در آن فتحه به ضمه تبديل می‌شود.        
        مَغازه←مُغازه

35.  فعل «بِگم» از جمله فعل‌های استثنايی است که در آن کسره به ضمه بدل می‌شود.      
        بِگو←بوگو                   بِگم←بوگم←بيگم

36.  «جل باش» به معنای «عجله کن».

37.  «وَخزا» يا «وَخيزا» به معنای «بلند شو».

38.  در بعضی مواقع صورت کلی کلمه دگرگون می‌شود.          
        کلاغ←غِلاغ                 جوجه←چوری

39.  «ژ» در اکثر موارد به «ج» تبديل می‌شود.                         
        ژاله←جاله                  ماساژ←ماساج              پاساژ←پاساج

40.  اصطلاح «در رو پيش کن» به معنای «در را ببند».

41.  گاهی اوقات از فعل به جای اسم استفاده می‌شود.            
        حياط←خرند (به معنای خر هستند)

42.  يک سری فحش هم وجود دارد که مختص اصفهانی‌هاست و در اينجا از گفتن آن خودداری می‌شود. ولی خوانندگان محترم می‌توانند با يک بار سوار شدن در برخی تاکسی‌ها آنها را کاملاً فرا گيرند.

(منبع: نشريه بهلول، دانشگاه صنعتی اصفهان)


کارها

Information




%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: